Parki Nadpiliczne
W grudniu 1995 roku wojewoda
piotrkowski powołał Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych, obejmujących
trzy parki: Przedborski, Sulejowski i Spalski. Zostały one utworzone w celu
zachowania i ochrony cennych przyrodniczo obszarów będących pozostałością
Puszczy Pilickiej oraz fragmentów Wyżyny Przedborskiej wraz z doliną rzeki
Czarnej Włoszczowskiej.
Najważniejszym celem Zespołu jest ochrona wszystkich składników środowiska
abiotycznego, niotycznego i kulturowego. Puszcza Pilicka jest największym
kompleksem leśnym w Polsce Środkowej. Łączna powierzchnia wchodzących w jej
skład lasów wynosi 55 tys. hektarów.
Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych jest największym naturalnym terenem
przyrodniczym i wypoczynkowym dla aglomeracji łódzkiej, Piotrkowa
Trybunalskiego, Tomaszowa Mazowieckiego, Radomska i Bełchatowa. O znaczeniu tego
obszaru świadczy fakt, że został on zaliczony do Krajowej Sieci Ekologicznej
ECONET.
Spalski Park Krajobrazowy
Powstał w 1995 r., w okolicach Spały i Inowłodza, na terenie województwa
łódzkiego. Powierzchnia Parku wynosi 12.875 ha a jego otuliny 23.192 ha.
Obejmuje on częściowo lub całkowicie tereny gmin: Inowłódz, Poświętne, Rzeczyca,
Tomaszów Mazowiecki, Lubochnia, Czerniewice, Opoczno i Sławno.
Siedziba dyrekcji Parku znajduje się w Spale.
Spalski Park Krajobrazowy wraz ze strefą ochronną położony jest na obszarze
Wzniesień Południowomazowieckich i obejmuje wschodnią część Równiny
Piotrkowskiej oraz północno - wschodni fragment Równiny Radomskiej.
Przedmiotem ochrony jest obszar o dobrze zachowanych cechach krajobrazu
naturalnego z bogatym i różnorodnym światem roślinnym i zwierzęcym. Chroni on
dolinę rzeki Pilicy wraz z najbardziej cennymi przyrodniczo terenami
przyległymi. W granicach parku przeważają tereny leśne (57,4%), ale znaczny
udział mają też użytki rolne (35,6%). Pozostałe 7% powierzchni przypada na
tereny zainwestowane i wody.
Flora parku.
Rozległe lasy w środkowym biegu Pilicy coraz częściej nazywane są Puszczą
Pilicką,
choć nie mają one w rzeczywistości charakteru historycznej puszczy.
Składają się z kilku kompleksów, położonych po obu stronach Pilicy, przy czym
największa ich część przypada na Równinę Piotrkowską. Na tle równinnego, mało
lesistego krajobrazu Polski Środkowej dolina rzeki Pilicy wyróżnia się
malowniczością i różnorodnością krajobrazu. Pilica płynie tutaj naturalnym
korytem, miejscami meandrując. Liczne wysepki, mielizny, starorzecza stwarzają
dobre warunki siedliskowe dla wielu gatunków roślin i zwierząt.
Najbardziej atrakcyjny krajobrazowo fragment doliny to przełomowy odcinek rzeki
w okolicach Inowłodza. Z krawędzi wysoczyzny na Legnicy i Zakościelu rozpościera
się rozległy widok na dolinę Pilicy i zwarte kompleksy leśne. Równie atrakcyjnym
miejscem widokowym są tereny krawędziowe w okolicach Łęgu i Grotowic. W
rozległej dolinie Pilicy występują mozaikowo: łąki, resztki starych
drzewostanów, wrzosowiska murawy piaskowe, turzycowiska i trzcinowiska. Na
terenie Parku dominują lasy sosnowe w różnym wieku, ale spotyka się również lasy
mieszane i liściaste: olsy, grądy, świetliste dąbrowy oraz łęgi olszowo -
jesionowe. Najciekawsze przyrodniczo lasy ze starymi drzewostanami występują w
okolicach Spały, Konewki, Liciążnej, Żądłowic i Smardzewic. Liczbę występujących
tutaj gatunków roślin naczyniowych można wstępnie oszacować na ponad 800.
Łącznie na terenie Parku stwierdzono: 19 gatunków roślin objętych ochroną
całkowitą (m.in. lilię złotogłów, orlika pospolitego, widłaki, storczyki), 11
ochroną częściową (paprotkę zwyczajną, pierwiosnkę wyniosłą, kocanki piaskowe)
oraz 42 gatunki, które w Polsce Środkowej występują nielicznie.
Fauna parku.
Najlepiej poznaną grupa kręgowców występujących na terenie Spalskiego Parku
Krajobrazowego są ptaki. Dotychczas na terenie parku stwierdzono 205 gatunków, w
tym 140 mających tu swoje lęgowiska.
Z wyjątkiem 3 gatunków (wrony siwej, sroki
i gawrona) wszystkie inne patki bądź to podlegają ochronie bądź też są ptakami
łownymi.
W Pilicy oraz jej starorzeczach stwierdzono występowanie 28 gatunków ryb i
jednego przedstawiciela smoczkoustych - minoga strumieniowego. Odnotowano
również 9 gatunków płazów, w tym 6 chronionych oraz 5 gatunków gadów, wszystkich
podlegających ochronie.
Dobrze zbadane są ssaki tego terenu - występuje tu 31 gatunków, z czego 7
objętych jest całkowitą ochroną, a 12 należy do zwierzyny łownej. Należy
podkreślić występowanie zwierzyny grubej, a zwłaszcza dzików, saren, jeleni
szlachetnych i danieli.
Spalski Park Krajobrazowy wraz z otuliną jest obszarem o bogatej historii
sięgającej średniowiecza. Leży na obszarze granicznym trzech historycznych
prowincji: Wielkopolski, Małopolski i Mazowsza. Sytuacja ta wywarła niewątpliwy
wpływ na język, folklor i zabytki kulturowe. We wsiach zachowały zabytkowe
drewniane zabudowania m.in. w Brzustowie, oraz Studziannej - Poświętnem.Na
obszarze parku przetrwał żywy folklor regionu rawskiego i opoczyńskiego -
ośrodkami gdzie kultywowane i rozwijane są tradycje ludowe są: Królowa Wola,
Zakościele, Rzeczyca, Poświętne czy Brudzewice. Podczas zwiedzania można trafić
na liczne miejsca pamięci narodowej znajdujące się w obrębie parku. Związane są
głównie z okresem II wojny światowej. Należy do nich pomnik poświecony pamięci
legendarnego majora Henryka Dobrzańskiego "Hubala" w Anielinie.
Autorem tego materiału jest deejay_scrappy zaczerpnięte z jego pracy zamieszczonej w serwisie ściąga pl.